Курсовая работа

М.АКМУЛЛА ИСЕМЕНДӘГЕ БАШКОРТ ДӘҮЛӘТ ПЕДАГОГИЯ УНИВЕРСИТЕТЫНДА ТАТАР ТЕЛЕ БЕЛЕМЕ ҮСЕШЕ (АБДУЛЛИНА Ф.А., МӘХМҮТШИНА Д.З.)

  • 28 страниц
  • 17 просмотров
  • 0 покупок
Содержание

Кереш . 3

Төп өлеш. М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогик университетында татар теле белеме үсеше.5

Беренче бүлек. Филология фәннәре кандидаты, татар теле һәм әдәбияты кафедрасы доценты Ф.А. Абдуллинаның татар теле һәм әдәбияты кафедрасында гыйльми эшчәнлеге.5

1.1. Ф.А. Абдуллинаның тормыш юлы турында кыскача мәгълүмат.6

1.2. Ф.А. Абдуллина – педагог.8

1.3. Ф.А. Абдулинаның татар теле белеме өлкәсендә.11

1.4. Ф.А. Абдулинаның басма хезмәтләре исемлеге.15

Икенче бүлек. Филология фәннәре кандидаты, татар теле һәм әдәбияты кафедрасының доценты Д.З. Мәхмүтшинаның татар теле һәм әдәбияты кафедрасында гыйльми эшчәнлеге.17

2.1. Д.З. Мәхмүтшинаның тормыш юлы турында кыскача мәгълүмат.18

2.2. Д.З. Мәхмүтшина – педагог.20

2.3. Д.З. Мәхмүтшинаның татар теле белеме өлкәсендә хезмәте.22

2.4. Д.З. Мәхмүтшинаның басма хезмәтләре исемлеге.26

Йомгак.28

Кулланылган әдәбият исемлеге.30

Введение (выдержка)

Татар теле – ул бөек телләрнең берсе, аны халык бөек Тукай теле дип тә йөртә. Үзенең үсешен официаль рәвештә ислам динен кабул иткәннән соң башлый. Моңа кадәр дә булган тел, ләкин дәүләт теле итеп кабул ителмәгән була. Еллар эчендә үзенең көчен югалтмыйча, дәверләр буена үзгәрешләр кичереп һәм җәмгыятьтә булган күп кенә вакыйгаларны үз җилкәләреннән үткәреп, бүгенге көндә бөек тел булып саналуын югалтмый, ә киресенчә, данлый. Таралуы буенча бер җирлекне генә атап булмый, чөнки татар җанлы кешеләр дөньяның төрле төбәкләренә таралуы мәгълүм. Үзенең телен яраткан һәм хөрмәт иткән кеше яшәгән урынын данларга, үзенең халкының яшәвен теләгән, татар телен үстерергә тырыша.

Тел үзенең үсешен бик күп югары уку йортларында дәвам итә һәм көннән-көн яңа казанышларга ирешә. М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетында да татар телен саклауга һәм баетуга багышланган зур эшләр алып барыла. Еллар дәверендә республика күләмендә бәйрәмнәр, утырышлар, конференцияләр һәм башка мәҗлесләр үткәрелә. Көндә нинди дә булса яңа төрле иҗади эшләр башкарыла, мәсәлән, китаплар нәшер ителә, студентлар үзләренең мәкаләләрен төрле гәзит, журналларда бастыралар. Бүгенге көндә татар телен өйрәнү кызыклы булсын өчен яңа алымнар, методлар кертелә.

Бу курс эше М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетында бик күп еллар буена хезмәт иткән, уку йортында татар теле үсешенә, бүгенге көндә танылуына зур өлеш керткән Флорида Абхулхай кызы Абдуллина һәм Динә Зәки кызы Мәхмүтшина хакында. Һәм шуны ассызыклап әйтергә була, алар ике гасырны бәйләп килүче шәхесләр. Бу күренешне аларның хезмәтләрендә берникадәр күзәтергә мөмкин, чөнки вакыт йогынтысында барлыкка килгән үзгәрешләрне үз эшләрендә чагыштырма рәвештә күрсәтәләр һәм студентларга ачык мисалларда вакытның татар теленә дә тәэсир иткәнен күрергә һәм тоерга тәкъдим итәләр.

Бүгенге көндә Флорида Абдулхай кызы да, Динә Зәки кызы да хаклы ялда. Динә Зәки кызы китапханәче вазифасын үти, бу берникадәр үзенең студентлар белән бик тыгыз бәйләнештә булуын һәм көндәлеген аларсыз күз алдына китерә алмавын күрсәтә. Татар теле үсешенә бу ике шәхес бик зур көч сала һәм уку йортында тел буенча яулаган казанышлар аларның тырышлыклары белән алынган.

Гомүмән алганда, югарыда әйтелгәннәр барсы да теманың актуальлеген билгели.

Курс эшенең төп максат – М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетының татар теле һәм әдәбияты укытучылары – филология фәннәре кандидатлары, доцентлар Ф.А. Абдуллина һәм Д.З. Мәхмүтшинаның татар тел белеме үсешенә керткән өлешен билгеләү. Максатка ярашлы рәвештә түбәндәге бурычлар куелды:

1) татар тел белеме үсеше буенча теоретик-метологик хезмәтләрне барлау һәм өйрәнү;

2) Башкортостанда татар тел белеме үсешенең хәзерге чор үзенчәлекләрен өйрәнү;

3) Ф.А. Абдуллинаның тормыш юлына гыйльми методик һәм педагогик эшчәнлегенә күзәтү ясау;

4) Д.З. Мәхмүтшинаның тормыш юлына гыйльми методик һәм педагогик эшчәнлегенә күзәтү ясау;

5) Доцентлар Ф.А. Абдуллина һәм Д.З. Мәхмүтшинаның татар тел белеме үсешенә керткән өлешен бәяләү.

Тикшерү тасвирлама һәм чагыштырма-тарихи методлар нигезендә алып барылды.

Тупланган бай материал һәм башкарылган эш татар тел белеме үсешен югарырак дәрәҗәдә тикшерү, шулай ук Башкортстан уку йортларында татар теле кафедраларының тарихын өйрәнү өчен уңышлы файдаланыла ала. Бу башкарылган эшнең теоретик һәм практик әһәмияткә ия булуын күрсәтеп тора.

Материал туплау өчен түбәндәге төп чыганаклар буларак Ф.А. Абдуллинаның һәм Д.З. Мәхмүтшинаның гыйльми хезмәтләре, аларга кагылышлы биографик һәм архив материаллар файдаланылды: Шулай ук темага ярашлы башка гомуми практик һәм теоретик материаллар да курс эшендә урын алды.

Эшнең төп нәтиҗәләре конференцияләр, “Хәзерге татар әдәби теле” курсларының, татар теле буенча махсус курсның гамәли дәресләрендә апробацияләнде. Тема буенча 4 мәкалә басылды:

1. Тимашева А.А., Спиридонова Л.А. Татар телендә кешегә бәйләнешле лексика турында // Укучыларның һәм студентларның V Бөтенрәсәй фәнни-гамәли конференциясе материаллары – Алабуга: КФУның Алабуга нәшрияты, 2014 – 354 б. – стр. 172 -173.

2. Тимашева А.А. Татар диалектологиясе үсеше һәм Д.З. Мәхмүтшина // Язык и литература: Взгляд молодых ученых //Сб. материалов Всероссийской научной-практической конференции, РБ, г. Стерлитамак, 7 октября 2015 года / Отв. Ред. И.С. Мансуров; зам. Отв. Редактора Н.С. Карпова – Стерлитамак: Стерлитамакский филиал БашГУ, 2015. – 220с. – стр. 191-196.

3. Тимашева А.А. Татар халык сөйләшләрен өйрәнүдә Д.З. Мәхмүтшинаның роле // Ибрагимовские чтения: Сб. материалов X Республиканской научно-практической конференции, посвящённой писателю, учёному, публицисту, общественному деятелю Г.Г. Ибрагимову: РБ, г. Стерлитамак, МАОУ “Гимназия №5”, 17 марта 2016 года / Отв. Ред. И.С. Мансуров; зам. отв. редактора О.Ф. Николаева – Стерлитамак: Стерлитамакский филиал БашГУ, 2016. – 256с. – стр. 66-67.

4. Тимашева А.А. Татар халык сөйләшләрен өйрәнүдә Д.З. Мәхмүтшинаның роле // Психолого-педагогические аспекты развивающейся личности. Казахская филология: настоящее и будущее. // Материалы Республиканской научно-практической конференции студентов, магистрантов и доктарантов и молодых ученых “Молодежь и глобальные проблемы современности” с международным участием. – Караганды: “Болашак-Баспа”, 2016. – 326с. – Том 2 – стр. 291-292.

Основная часть (выдержка)

БЕРЕНЧЕ БҮЛЕК

ФИЛОЛОГИЯ ФӘННӘРЕ КАНДИДАТЫ, ТАТАР ТЕЛЕ ҺӘМ ӘДӘБИЯТЫ КАФЕДРАСЫНЫҢ ДОЦЕНТЫ Ф.А. АБДУЛЛИНАНЫҢ ТАТАР ТЕЛЕ ҺӘМ ӘДӘБИЯТЫ КАФЕДРАСЫНДА ГЫЙЛЬМИ ЭШЧӘНЛЕГЕ

1.1. Ф.А. Абдуллинаның тормыш юлы турында кыскача мәгълүмат.

Абдуллина Флорида Абдулхай кызы 1948 елның 3 июнендә Башкортостаныбызның гүзәл Кыйгы якларының сокландыргыч бер гади Арыслан авылында дөньяга килә. Үзенең филология өлкәсендәге эшчәнлеген 1966 елларда М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетының стеналарында башлап җибәрә. Флорида Абдулхай кызы бик күп еллар буена практик психология, соңыннан филология факультетларында белем бирә. Татар теле һәм әдәбияты кафедрасындагы эшчәнлеген 1994 елда башлый, гади ассистент вазифасыннан кандидат дәрәҗәсенә кадәр менә. Хезмәт итү дәверендә ул үзен югары белемле һәм укымышлы белгеч, сәләтле, максатлы һәм яхшы оештыручы итеп таныта. Флорида Абдулхай кызы югары методик һәм теоретик дәрәҗәдә “Татар теле буенча практикум” һәм “Туган тел” дисциплиналарын, алдынгы методикалар буенча татар телен укыту махсус курсларын алып бара.

Күп еллар эчендәге белем өлкәсендәге эшчәнлеге вакытында Флорида Абдулхай кызы татар телен өйрәтүдә өзлексез яңа методлар һәм алымнар кертә. Аның катнашлыгында һәм үзе генә төрле аспектлар буенча татар телен һәм методикасын үзләштерүдә уку әсбаплары, программалар иҗат иткән. Ул еш кына конференцияләрдә татар теле һәм студентларның тел буенча үзаллы эш итү сораулары докладлары белән чыгыш ясый. “Мөгалимнәрне әзерләүдә башкорт һәм татар телләренең вазифалары” исемле кафедраның фәнни эзләнү эшен башкарганнарның берсе. Татарстан Республикасының Казан шәһәрендә Казан дәүләт педагогия университетында стажёрлык үткән.

Һәрбер белгеч кебек үк Флорида Абдулхай кызы кафедра, факультет, университет күләмендә оештырылган төрле методик семинарларда катнашып үзенең профессиональ дәрәҗәсен арттыру һәм баету өстендә тырышып эшли.

Флорида Абдулхай кызы башкорт, рус, татар, француз телләрендә иркен сөйләшә. Үзенең педагогия өлкәсендәге казанышлары өчен бик күп почёт грамоталарга лаеклы була. Иҗат иткән хезмәтләре башта психология темасына кагылышлы була, ә соңыннан инде татар теле белеме өлкәсендә эшен дәвам итә. Ул иҗат иткән хезмәтләр белән бүгенге көндә студентлар еш кына кулланалар һәм дәрескә әзерләнүләр шул әсбәпларга таянып эшләнә.

Заключение (выдержка)

М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетында татар бүлеге ачылуга 2015 елда 25 ел тулды, ә 2016 елда бу уку йортында татар теле һәм әдәбияты кафедрасы оешуга 25 ел тула. Бу ике дата кафедра коллективы һәм татар бүлеге студентлары тарафыннан, киң җәмәгатьчелек катнашлыгында, тантаналы чаралар белән билгеләнәчәк дип көтелә. Юбилей чаралары арасында кафедраның һәм татар бүлегенең тарихына бәйле мәгълүмат туплау, шулай ук, мөмкинлек булса – басмага китап әзерләү каралган. Моңа бәйле рәвештә кафедра укытучылары һәм студентлары кафедра турында төрле материал туплау эшен башлап җибәрделәр. Без башкарган курс эшләре дә шуңа бәйле башкарыла.

Башкортстанда татар тел белеме үсеше югары уку йортларының татар филологиясе кафедралары эшчәнлегенә бәйле, һәм алар бу юнәлештә көннән-көн яңа казанышларга ирешә. М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетында да татар телен саклауга һәм баетуга багышланган зур эшләр алып барыла. Еллар дәверендә республика күләмендә бәйрәмнәр, утырышлар, конференцияләр һәм башка мәҗлесләр үткәрелә. Көндә нинди дә булса яңа төрле иҗади эшләр башкарыла, мәсәлән, китаплар нәшер ителә, студентлар үзләренең мәкаләләрен төрле гәзит, журналларда бастыралар. Бүгенге көндә татар телен өйрәнү кызыклы булсын өчен яңа алымнар, методлар кертелә.

М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетында бик күп еллар буена хезмәт иткән һәм бүгенге көндә билгеле галимнәр, педагоглар Флорида Абхулхай кызы Абдуллина һәм Динә Зәки кызы Мәхмүтшина татар теле үсешенә зур өлеш керткәннәр. Һәм шуны ассызыклап әйтергә була, алар ике гасырны бәйләп килүче шәхесләр. Бу күренешне аларның хезмәтләрендә берникадәр күзәтергә мөмкин, чөнки вакыт йогынтысында барлыкка килгән үзгәрешләрне үз эшләрендә чагыштырма рәвештә күрсәтәләр һәм студентларга ачык мисалларда вакытның татар теленә дә тәэсир иткәнен күрергә һәм тоерга тәкъдим итәләр.

Абдуллина Ф.А. филология өлкәсендәге эшчәнлеген 1966 елларда М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетының стеналарында башлап җибәрә. Ул югары методик һәм теоретик дәрәҗәдә “Татар теле буенча практикум” һәм “Туган тел” дисциплиналарын, алдынгы методикалар буенча татар телен укыту махсус курсларын алып бара. Шәхеснең бик күп кенә мәкаләләре басылып чыга, алар арасында зур урын алып торганнары булып лексикага кагылышлы әсбаплар санала.

Мәхмүтшина Д.З. татар телен өйрәнү белән бик күптән шөгелләнә, балалар белән 40 елдан артык эшли. Диалектология өлкәсе белән бик нык кзыксына һәм эзләнүләре дә шул темага бәйле. Аның 50 артык фәнни һәм фәнни-методик хезмәтләре билгеле. Алар арасында иң мөһимнәрнең берсе булып «Урал ареалы татар сөйләшләренең морфологик системасы» исемле кандидатлык диссертациясе санала.

Бүгенге көндә Флорида Абдулхай кызы да, Динә Зәки кызы да хаклы ялда. Динә Зәки кызы китапханәче вазифасын үти, бу берникадәр үзенең студентлар белән бик тыгыз бәйләнештә булуын һәм көндәлеген аларсыз күз алдына китерә алмавын күрсәтә. Татар теле үсешенә бу ике шәхес бик зур көч сала һәм уку йортында тел буенча яулаган казанышлар аларның тырышлыклары белән алынган.

М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университеты стеналарында татар теле һәм әдәбияты кафедрасында татар телен үстерүгә зур эшләр башкарылган һәм башланган хезмәт дәвам итә.

Список литературы

1. Абдуллина Ф.А. Заимствования как результат межъязыкового взаимодействия в контексте межкультурной коммуникации // Кандидатская диссертация. – 166 стр.

2. Казанская лингвистическая школа: Книга первая: Казанская тюркская лингвистическая школа / сост. М.З. Закиев. – Казань: Татар. кн. изд-во, 2008. – С. 424.

3. Махмутшина Д.З. Морфологическая система татарских говоров уральского ареала: Диссертация доктора филологических наук. Уфа, 2002. – 191 с.

4. Махмутшина Д.З. Морфологическая система татарских говоров Уральского ареала // Автореферат диссертации кандидата филологических наук. – Уфа, 2002. – 19 с.

5. Мәхмутшина Д.З. Татар теле диалектологиясе // Татар-рус һәм татар-инглиз бүлеге студентлары өчен программа. – Уфа: ДПУ, 2005. – 28 б.

6. Мәхмутшина Д.З. Урал һәм Урал арты татар сөйләшләренең морфологик системасы: Уку кулланмасы. – Уфа: БДПУ, . 132 б.

7. Насипов И.С. Некоторые проблемы изучения и преподавания татарской диалектологии // Актуальные вопросы татарского языкознания. Выпуск IV. – Казань: ИЯЛИ АН РТ, 2005. – С. 85-93.

8. Насипов И.С. Татарская диалектология: Биобиблиографический справочник. Стерлитамак: СГПИ, 2004.– 156 с.

9. Саитова И.Ф., Садриева Г.И. Көньяк Урал буенда таралган татар сөйләшләре турында // Татар теле әдәбияты һәм тарихы: үткәне, бүгенгесе һәм киләчәге: Укучыларның һәм студентларның V Бөтенрәсәй фәнни-гамәли конференциясе материаллары (Алабуга, 21 ноябрь, 2014 ел). – Алабуга: КФУның Алабуга институты нәшрияте, 2014. – С. 236-239.

1500 руб.
Купить эту работу

Не подошла эта работа?

Закажите новую работу, выполненную по вашим требованиям с нужным уровнем оригинальности.

Не нашли нужную работу?

Разместите задание, а мы подберём эксперта

Заботимся о вас и вашем времени

У нас есть все, чтобы сделать вашу жизнь более приятной и беззаботной

Не бросаем после выполнения работы

Бесплатно выполним все доработки в рамках задания

Средний бал наших работ

  • 4.9

Узнай стоимость

Это быстро и бесплатно :)

Отзывы довольных студентов

Мы помогли более 10К+ студентам

Елена
Тема работы: Киберпреступность

Отличная работа, сделано в срок.

Анна
Тема работы: Мусульманская правовая семья: источники, влияние религии на право, государственное и религиозное...

Вопросы по теме курсовой работы раскрыты в полном объеме, указанные мною требования были соблюдены

Мария
Тема работы: Современные проблемы финансов в России и за рубежом.

Добрый день! Спасибо большое, преподователь поставил 4

Полина
Тема работы: Гражданско-правовая ответственность

Огромное спасибо за замечательную работу! Автор учел все требования и пожелания, по моей просьбе во время и качественно откорректировал работу, защитилась на отлично! Ещё раз спасибо!!!

Светлана
Тема работы: Планирование специальных средств скоростно-силовой подготовки в бесснежный период, девушек, занимающимися...

Спасибо, автору) Работа сделана качественно всё понравилось.

Матвей
Тема работы: Эволюция средств защиты информации

Спасибо!Все заказы выполняются качественно,без лишних хлопот.